Zjawisko hipnozy fascynuje bardzo wiele osób, wiele marzy, by się jej poddać, jest też często wykorzystywanym motywem w filmach i literaturze. W filmach zwykle możemy zobaczyć, jak hipnotyzowane osoby przypominają sobie straszne wydarzenia, które wyparły ze swej świadomości czy też są programowane przez hipnotyzera do popełnienia przestępstwa. Jak naprawdę wygląda hipnoza i czy hipnotyzer rzeczywiście ma nad osobą hipnotyzowaną nieograniczoną władzę?
Do czego może być wykorzystana hipnoza?
- Do wydobycia szczegółów wspomnień z przeszłości
- Przy leczeniu bólu, uzależnień, zmniejszeniu stanów lękowych, zmniejszeniu wrażliwości na bodźce
- Wykorzystanie w kryminalistyce
(Nie)odmienny stan umysłu
Hipnoza wielu osobom kojarzy się z niezwykłym stanem, w którym dusza opuszcza ciało, człowiek psychicznie przenosi się w czasie czy też wyzwalają się w nim niezwykłe możliwości, których w rzeczywistości nie posiada.
Jest to jednak zjawisko znacznie mniej atrakcyjne i dużo bardziej zwyczajne niż to ukazują filmy czy książki. Tak naprawdę hipnoza nie jest jakimś niesamowitym stanem umysłu. Podczas niej nie zmienia się nawet stan fal mózgowych. Człowiek nie jest też w stanie dokonać czegoś, czego nie dokonałby normalnie.
Nie oznacza to jednak, że jest to zjawisko całkowicie trywialne i do niczego nieprzydatne.
Człowiek znajdujący się w stanie hipnozy znajduje się w specyficznym stanie umysłu. Jest bardziej podatny na sugestie, przede wszystkim hipnotyzera (zwłaszcza zręcznego). Mniej wrażliwy na bodźce pochodzące z otoczenia (przez co wydaje się, jakby był w transie), a także jest w stanie dotrzeć do głębszych pokładów swojej świadomości. Czyli na przykład przypomnieć sobie detale, których na poziomie świadomości nawet nie zarejestrować. Czy też wydobyć ze swej podświadomości wydarzenia wyparte ze świadomości na skutek traumy. Daje to wielkie pole do popisu, ale efekty są niestety zwykle mniej spektakularne niż to się przedstawia w popkulturze.
Do czego wykorzystuje się hipnozę?
Hipnotyzowanie wykorzystuje się w medycynie i psychoterapii klinicznej. Jest też wykorzystywana w kryminalistyce i specsłużbach, ale trzeba pamiętać, że za jej sprawą wcale nie da się załatwić wszystkiego. Dlaczego?
Wpływ na to ma kilka czynników. Przede wszystkim warto wiedzieć, że nie wszyscy są podatni na hipnozę. Niektórzy są bardzo podatni, mniej więcej 20% ludzkości, 25% zaś w ogóle nie daje się zahipnotyzować. Rzecz jasna, najbardziej imponujące efekty można osiągnąć w przypadku osób szczególnie podatnych na sugestie.
W medycynie za pomocą hipnozy głównie leczy się ból. Co ma związek ze zmniejszoną wrażliwością człowieka na bodźce, a także możliwością (ograniczoną) wszczepienia mu przekonania, że czuje się lepiej. Podobnie jest w psychiatrii, gdzie leczy się stany lękowe, a także uzależnienia. W kryminalistyce wykorzystuje się hipnozę głównie do wydobywania od przesłuchiwanych osób czy świadków przestępstw faktów. Faktów których nie są w stanie sobie przypomnieć, a które mają wielkie znaczenie. Ciekawe jest zastosowanie hipnozy przez specsłużby, które ma dwa oblicza. Jednym z nich jest zaszczepianie tzw. fałszywego alibi.
Co ma uniemożliwić agentom wywiadu zdradzenie tajemnic w razie gdyby byli przesłuchiwani przez wrogów z zastosowaniem środków, które uniemożliwiają kłamanie. Drugim zastosowaniem jest programowanie posthipnotyczne. Jest to jednak nieetyczne i częściej wykorzystywane przez terrorystów niż wywiad. Na szczęście jednak nie jest to zjawisko powszechne, pewnie dlatego, że metoda ta bywa zawodna.
